fotografia

„Lalka” od kuchni

2019-05-17

W miniony piątek w Teatrze im. J. Słowackiego odbyła się premiera „Lalki” Bolesława Prusa, w reżyserii Wojtka Klema. Kogo nie zobaczyliśmy na scenie? Zachęcamy do lektury tekstu, który ukazał się w dniu premiery. 

"W początkach roku 1878, kiedy świat polityczny zajmował się pokojem san-stefańskim, wyborem nowego papieża albo szansami europejskiej wojny, warszawscy kupcy tudzież inteligencja pewnej okolicy Krakowskiego Przedmieścia niemniej gorąco interesowała się przyszłością galanteryjnego sklepu pod firmą J. Mincel i S. Wokulski." – tymi słowami Bolesław Prus zaprosił czytelników do XIX-wiecznej Warszawy, którą przemierzali bohaterowie "Lalki". 

Powieść była publikowana w odcinkach na łamach „Kuriera Codziennego” w latach 1887-1889 . W całości została wydana w 1890 roku.  Od ponad stu lat, kolejne pokolenia czytelników - wśród których obecnie prym wiodą poloniści i maturzyści - próbują na nowo odkryć „co autor miał na myśli” i kim lub czym jest tytułowa „lalka”. Chociaż Prus od początku podkreślał, że lalka była dla niego inspiracją, a nie tematem . 

Zaczęło się od notatki w prasie, w której przeczytał o toczącym się w Wiedniu procesie, który dotyczył kradzieży rzeczywistej, dziecinnej lalki (w powieści ów epizod rozegrał się pomiędzy baronową Krzeszowską i Heleną Stawską, która została posądzona o kradzież pamiątki po zmarłym dziecku).

„A ponieważ fakt ten wywołał w moim umyśle skrystalizowanie się, sklejenie się całej powieści więc przez wdzięczność użyłem wyrazu lalka, za tytuł” – napisał Bolesław Prus, 28 lutego 1897 r. w liście do nieznanego adresata. - „Powieść, o której mówię, powinna mieć tytuł „Trzy pokolenia”. Może nawet lepiej byłaby rozumiana z takim nazwiskiem”. 

Interpretacji powieści, „tu” i „teraz” podjął się Wojciech Klemm.

–  Bolesław Prus pokazuje Polskę, która szamocze się między wieloma tematami, pokazuje postaci zagubione i projekcja kto jest lalką zależy od tego, kogo lalką chcemy zrobić – mówił reżyser podczas spotkania z dziennkarzami.

Jego zdaniem, uczniowie, którzy interpretują „Lalkę” jako lekturę szkolną, nie mają okazji, żeby się zastanowić "jakie są tematy tych postaci, do jakiego szczęścia oni dążą, dlaczego to im się nie udaje, dlaczego ich najważniejszym tematem jest na przykład pieniądz".

- Spektakl, którego premiera odbędzie się dzisiaj w Teatrze im. Juliusza Słowackiego, z jednej strony jest odczytaniem Prusa na nowo, bez naleciałości szkolnych, a z drugiej, jest totalnie wierny powieści – mówi Bartosz Jelonek, producent spektaklu. – Wszystkie słowa, które padają ze sceny zostały napisane przez Prusa. Nie ma ewidentnych odniesień do rzeczywistości, ale kwestia nasilających się podziałów społecznych i rozwarstwienia, wydaje się dzisiaj bardzo aktualna. Podobnie jak temat antysemityzmu, kredytów hipotecznych i rozpadu relacji międzyludzkich. Myślę, że dla niektórych zaskakujące może być odczytanie na nowo fascynacji Rzeckiego Wokulskim...

- Prus pokazuje bardzo dokładny opis i przekrój polskiej rzeczywistości za jego czasów. A my uważamy, że także za naszych czasów - mówił dziennikarzom Wojciech Klemm.

Adaptacja rozgrywa się w niedokończonym wieżowcu w Warszawie. 

W rolach głównych zobaczymy: Karolinę Kazoń, Mateusza Janickiego, Hannę Bieluszko, Dominikę Bednarczyk i Feliksa Szajnerta. Adaptacją i dramaturgią zajął się Tomasz Cymerman; scenografią, Magdalena Gut. Kostiumy zaprojektowała Julia Kornecka, a wykonały krawcowe z pracowni damskiej w składzie: Grażyna Cichy, Sylwia Garbień, Katarzyna Lempart i Elżbieta Kupiec.

                               Okiem rzemieślnika

 - W spektaklu dominują współczesne sukienki z weluru, z cekinami i koralikami – mówi Grażyna Cichy, kierowniczka damskiej pracowni krawieckiej. –  Szyłyśmy też płaszcze, futra, szlafroki i halki. Część kostiumów pochodziła z magazynu. W ich przypadku wystarczyły niewielkie przeróbki.

„Jeżeli włożę frak, wyjdę na eleganta pilnującego się przepisów, które mnie w rezultacie nic nie obchodzą. A jeżeli włożę surdut, mogę Łęckich obrazić. Zresztą niechże znajdzie się ktoś obcy (…) Nie ma rady, jeżeli zdobyłem się na takie błazeństwa, jak własny powóz i koń wyścigowy, to już frak muszę włożyć!” – rozmyślał tuż przed wizytą u Izabeli Łęckiej, Stanisław Wokulski.

Co ubierze Wokulski podczas spektaklu na scenie Teatru Słowackiego?  

Szyciem i przeróbkami męskich kostiumów, zajęły się krawcowe w składzie: Stanisława Baran, Franciszka Skarbińska, Mariola Wardecka i Grażyna Polus (część męskich kostiumów do spektaklu przekazała Vistula).

Publiczność, zobaczy też na scenie meble i "horyzonty" wykonane przez Tadeusza Sobuckiego, fantastyczne fryzury i charakteryzacje w wykonaniu: Elżbiety Orłowskiej, Ireny Kowal, Katarzyny Słowiak i Katarzyna Warchoł. O światło zadbają Marta Heberle i Jakub Jaworski. Dźwiękiem zajmą się Janusz Świętoń i Piotr Augustyniak, rekwizytami Jerzy Gabryel i Waldemar Szostek. O elegancję aktorów i błyskawiczną zmianę kostiumów zadbają garderobiane w składzie: Ewa Jędrzejewska-Balicka, Jolanta Kita, Beata Repetowska, Celina Gajek.

- Dla garderobianych to będzie nie lada wyzwanie, bo tych kostiumów jest naprawdę dużo – mówi Grażyna Cichy. – Najwięcej strojów ma ciotka Hortensja, którą zagra Hanna Bieluszko. Jestem tej postaci bardzo ciekawa, bo po pierwsze to jest taki kolorowy ptak, a po drugie pani Hania, potrafi fantastycznie zaprezentować kostium na scenie.  

- Dla nas dzisiejsza premiera oznacza piąty, a może nawet szósty bieg – przyznaje Ewa Jędrzejewska-Balicka. – Będzie bardzo dużo szybkich zmian kostiumów, od halki, po futra. Dla widza, to jest zawsze widowiskowe i interesujące, dla nas oznacza walkę z czasem i materią. Każda aktorka ma po jednej garderobianej. Przebiórki są to z jednej, to z drugiej strony sceny więc będzie dużo biegania i przenoszenia kostiumów. Na szczęście publiczność zobaczy wyłącznie efekty naszej pracy. Myślę, że zapowiada się naprawdę ciekawy wieczór!

Nad przebiegiem spektaklu będzie czuwać inspicjent Iwona Cieślik.

Fot. Michał Ramus 

Tajemnice scenografii do spektaklu „Hamlet”

Rozmowa z Małgorzatą Szydłowską, autorką scenografii i kostiumów do spektaklu „Hamlet” w reż. Bartosza Szydłowskiego, na podstawie „Studium o Hamlecie” Stanisława Wyspiańskiego. Premiera spektaklu odbędzie się 9 listopada w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie.

Czytaj więcej

Maski Hamleta i Ofelii

9 listopada w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, odbędzie się premiera "Hamleta" (reż. Bartosz Szydlowski), a już dzisiaj - na 23. Międzynarodowych Targach Książki - można było zobaczyć maski Ofelii i Hamleta. Ich autorem jest Łukasz Pipczyński, rzeźbiarza i modelator Teatru Słowackiego. Autor, słynnego już smoka ze spektaklu "Smok" w reż. Jakuba Roszkowskiego.

Czytaj więcej

„Uszyłem 5940 kostiumów teatralnych”

Leszek Wyżga, przez 50 lat pracował jako krawiec, z czego blisko 40 lat w teatrze. Spod jego rąk wyszło blisko 6 tys. kostiumów. Obecne krawcowe i garderobiane, mówią o nim "legenda", "wielki mistrz", "wspaniały artysta".

Czytaj więcej

Nowa edycja warsztatów z rzemieślnikami teatralnymi

Zapraszamy na kolejną edycję warsztatów „Jak działa teatr?”. W programie m.in. oglądanie spektaklu „Smok” i „Imię róży” od kulis, „anatomia spódnicy”, spotkanie z tapicerem i garderobianymi, „odlotowe szmaty” i „replika twarzy” w pracowni modelatorskiej oraz warsztaty dla profesjonalistów z Mirkiem Kaczmarkiem i Marcinem Chlandą.

Czytaj więcej

Zobacz „Imię róży” zza kulis

7 lipca, odbył się spektakl „Imię róży”. Było to ostatnie przedstawienie minionego sezonu w Teatrze im. J. Słowackiego. Zobaczcie co się działo za kulisami, w czasie, gdy Wiliam z Baskerville i nowicjusz Adso, prowadzili na scenie śledztwo, a nad opactwem zawisła groźba przybycia inkwizycji.

Czytaj więcej

Ostatnie warsztaty w tym sezonie!

Garderobiane i charakteryzatorki, tapicer i modelatorzy, krawcowe z damskiej i męskiej pracowni, inspicjent i malarz, choreograf i kompozytor, to tylko część osób, które prowadziły warsztaty z cyklu „Jak działa teatr?”. W najbliższy czwartek odbędzie się ostatnie spotkanie. Kolejna warsztaty we wrześniu!

Czytaj więcej

Dorastałem w teatrze

"Jako mały chłopiec, bywałem często u mojej babci, która przez ponad 20 lat była garderobianą. Pewnie, gdyby nie babcia, nie zainteresowałbym się teatrem i obecnie bym w nim nie pracował. Dzięki niej mogłem nie tylko z bliska obserwować, jak wygląda „teatralna kuchnia”, ale również doświadczać magii teatru i poznać osoby, które tą magię tworzą. Wtedy, po raz pierwszy poczułem, jak pachnie scena..."- opowiada Bartosz Jelonek, producent z Teatru Słowackiego.

Czytaj więcej

Scenografia w 3 minuty

O tym kto jest autorem scenografii i kostiumów, dowiadujemy się przy okazji premiery sztuki, a jak wygląda w praktyce proces jej powstawania? Prezentujemy 3-minutowy filmik z montażu scenografii do spektaklu „Wyzwolenie” Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Radosława Rychcika.

Czytaj więcej

Garderobiana patrzy zza kulis

- W naszej pracy liczy się precyzja, prędkość, umiejętność współpracy, a przede wszystkim zaufanie i dyskrecja. Garderoba powinna być jak konfesjonał – mówi Ewa Jędrzejewska – Balicka, - która od 25 lat jest garderobianą w Teatrze im. Juliusza Słowackiego.

Czytaj więcej

Poznaj tajemnice kurtyny Wyspiańskiego. Rozmowa z Tadeuszem Bystrzakiem

Małgorzata Wach: „Moja kurtyna jeszcze zawiśnie w tym teatrze”, powiedział młody Wyspiański. Jego słowa spełniły się po 126 latach. Co Pan czuł, kiedy kurtyna w końcu opadła? Tadeusz Bystrzak: Ulgę, że się udało. Mogło się nie udać? Mogło!

Czytaj więcej

Czym się zajmuje rzeźbiarz w teatrze?

„Przez jakiś czas myślałem o tym, żeby studiować scenografię, ale ostatecznie wybrałem rzeźbę, bo chciałem coś tworzyć własnymi rękami, a nie tylko projektować to, coś co później wykonają inni. Poza tym, od zawsze fascynował mnie rysunek i rzeźbiarstwo. Człowiek ma przed sobą blok materiału, który nie ma żadnej formy, ani treści i pracą własnych rąk nadaje mu kształt i znaczenie. Nieustanne mnie to zachwyca” – mówi Łukasz Pipczyński, rzeźbiarz, malarz, modelator w Teatrze im. Juliusza Słowackiego.

Czytaj więcej

Na Wawelu wkrótce „wyląduje” smok

W pracowni scenotechnicznej Teatru im. Juliusz Słowackiego na ul. Półłanki powstaje smok, jakiego w Krakowie jeszcze nie było. Stwór będzie miał ponad 6 metrów długości, 3 metry wysokości i 8 czerwca „wyląduje” na Wawelu.

Czytaj więcej

Każda suknia ma swoją historię

Jakie suknie nosiła teatralna caryca Katarzyna? Ile materiału i czasu potrzeba, żeby uszyć stylową suknię? Jak się w ogóle zabrać do szycia wytwornej sukni, a jak do oryginalnej letniej sukienki? Odpowiedź na te i wiele innych pytań, poznały uczestniczki warsztatów pt. „Architektura sukni”.

Czytaj więcej

Opowiedz o sobie dźwiękiem

W miniony wtorek i środę na Scenie Miniatura Teatru im. J. Słowackiego odbyły się warsztaty pt. „Głos jako instrument” prowadzone przez Dominika Strycharskiego. Czego się dowiedzieli jego uczestnicy?

Czytaj więcej

Powiedz to, zaśpiewaj, wykrzycz!

Głos jest jedynym instrumentem muzycznym, który mamy ze sobą zawsze, ale nie zawsze znamy i wykorzystujemy jego możliwości. Zwykle używamy go do tego, żeby mówić. Rzadziej, żeby śpiewać, a najrzadziej, żeby wyrażać siebie. 7 maja odbędą się warsztaty z Dominikiem Strycharskim pt. „Głos jako instrument”, które pomogą lepiej poznać, zrozumieć i usłyszeć swój własny głos.

Czytaj więcej

Poznaj ludzi, których nie widać

Rozmowa z Małgorzatą Szydłowską - „Myśląca ręka” jest wieloletnim projektem edukacyjnym, dzięki któremu można zajrzeć na teatralne zaplecze i poznać ludzi, którzy do tej pory byli niewidzialni dla publiczności. Mam na myśli teatralnych rzemieślników, czyli inspicjentów, krawcowe, garderobiane, charakteryzatorów, oświetleniowców, stolarzy, tapicerów, akustyków, montażystów...

Czytaj więcej

Przepis na koszulę

Zastanawialiście się kiedyś nad tym w jaki sposób zostały uszyte Wasze koszule? A może chcielibyście uszyć koszulę według własnego projektu? Jeśli tak, to zapraszamy na warsztaty „Obyczaje koszul”, które odbędą się 27 kwietnia w Domu Rzemiosł Teatralnych.

Czytaj więcej

Kulisy tworzenia kurtyny Wyspiańskiego

126 lat - tyle dokładnie przeleżał w archiwach projekt kurtyny, autorstwa Stanisława Wyspiańskiego pt. „Z moich fantazyj”. Udało się go zrealizować w październiku ubiegłego roku. Zadania podjął się artysta malarz Tadeusz Bystrzak. Zapraszamy na warsztaty, podczas których zdradzi kulisy powstawania tego niezwykłego dzieła. Warsztaty odbędą się już 25 kwietnia!

Czytaj więcej

Zatańcz wspomnienie z dzieciństwa

14 kwietnia na małej scenie Teatru im. J. Słowackiego odbyły się warsztaty choreograficzne z Dominiką Knapik, pt. „Świadomość ciała”. Na początku było „dramatyczne umieranie”, potem strach i szczęśliwe wspomnienia z dzieciństwa…

Czytaj więcej

Chodź na warsztaty!

- Szycie zaczyna się od ciekawości. - mówią szefowe teatralnych pracowni krawieckich! - To właśnie ciekawość najczęściej przyciąga na warsztaty "Jak działa teatr?", ale jest jeszcze jeden ważny impuls...

Czytaj więcej

Wszystko ma swoją miarę

- Kino mnie nudzi. Jest jak sztuczne kwiaty. Wygląda ładnie, ale nie ma w nim życia. Z teatrem jest inaczej. Nie ma dwóch takich samych przedstawień. Co wieczór historia dzieje się od nowa. - mówi Stanisława Baran, kierowniczka męskiej pracowni krawieckiej w Teatrze im. Juliusza Słowackiego.

Czytaj więcej

Znam teatr od podszewki

Tadeusz Sobucki, tapicer w Teatrze im. Juliusza Słowackiego - Większość ludzi myśli, że tapicer, to ktoś kto się zajmuje obiciami mebli. Na tym polega ta praca w tzw. zwyczajnym świecie, ale teatr nie jest zwyczajnym miejscem. Jest miejscem, gdzie się stwarza różne światy. 

Czytaj więcej

Kostium będzie nas pamiętał

W teatrze trzeba umieć szyć wszystko. Od bielizny po futra. Od współczesnej spódnicy, po suknię z epoki i bajkowy kostium. Trzeba też mieć otwartą głowę na pomysły scenografa, a te bywają naprawdę zaskakujące! - mówi Grażyna Cichy, kierowniczka damskiej pracowni krawieckiej.

Czytaj więcej

Zapraszam do magazynu kostiumów

W Domu Rzemiosł Teatralnych przy ul. Radziwiłłowskiej 3 w Krakowie, mieści się magazyn kostiumów, mebli i rekwizytów Teatru im. Juliusza Słowackiego. Można do niego wejść i dotknąć historii krakowskiego teatru. Jest tylko jeden warunek.

Czytaj więcej